W początkach mojej pracy z chorymi na raka zauważyłem, że znacznej części z nich nie pomagało „pozytywne myślenie i wizualizacja” (jak wtedy rozumiałem Metodę Simontona). Te niepowodzenia zmotywowały mnie, by spotkać się z Simontonem osobiście. Gdy doszło do pierwszego spotkania, dr Simonton wprowadził mnie w arkana Racjonalnej Terapii Zachowania (RTZ) - terapii poznawczo-behawioralnej, wprowadzonej przez znanego psychiatrę amerykańskiego Maxie C. Maultsby\'go, Jr., jego wieloletniego szefa i mentora. RTZ stanowi jeden z zasadniczych elementów obecnego Programu Simontona i jest podstawowym sposobem pomagania w kryzysie emocjonalnym. Simonton wyjaśnił mi, że on nie uczy swoich pacjentów pozytywnego myślenia, tylko zdefiniowanego przez Maultsby\'ego zdrowego myślenia. Zdrowe myślenie ma następujące cechy (Maultsby, 1992):

1.Jest oparte na oczywistych faktach.

2.Pomaga chronić nasze życie i zdrowie.

3.Pomaga nam osiągać nasze bliższe i dalsze cele.

4.Pomaga rozwiązywać najbardziej niepożądane konflikty i unikać je.

5.Pomaga nam się czuć, tak jak chcemy się czuć.

Zdrowe myślenie spełnia co najmniej trzy z tych pięciu zasad. To co jest zdrowe dla jednej osoby, nie musi być zdrowe dla innej (tzn. pacjent sam decyduje na podstawie tych zasad, co jest dla niego zdrowiej myśleć w danej sytuacji, a nie jest pouczany przez terapeutę). Ponadto to, co jest dla nas zdrowe teraz, nie musi być zdrowe w innym czasie. Przykładem negatywnego myślenia jest: „Nie mogę wyzdrowieć”, przykładem pozytywnego myślenia jest: „Na pewno wyzdrowieję”. Natomiast zdanie: „Mogę wyzdrowieć, niezależnie od tego, jak bardzo jestem chory” nie tylko jest przykładem zdrowego myślenia, ale też podstawą zdrowej nadziei. Zgodnie z definicją nadzieja jest przekonaniem, że pożądane rzeczy są osiągalne niezależnie od znikomości prawdopodobieństwa – nie zaś, że zostaną osiągnięte.

Historyjka z włamywaczem

Początkowo nie chciałem wierzyć, że tak proste zasady mogą być komukolwiek pomocne i je odrzuciłem. Może i też ty, czytelniku, jesteś w takim samym stanie umysłu, jak ja wtedy. Jednak gdy się głęboko nad tym zastanowimy, to stwierdzimy, że kiedykolwiek osiągnęliśmy jakiś zależny od naszego wysiłku sukces, nasze myślenie musiało spełniać co najmniej trzy z tych pięciu zasad - bo są to też zasady sukcesu. A wyzdrowienie z poważnej choroby jest przecież ogromnym sukcesem!

Patrząc z perspektywy terapeuty czasami czułem się bezsilny wobec - wydawałoby się - beznadziejnej sytuacji pacjenta. Jednak stosując metody Simontona i Maultsby\'ego, to właśnie pacjenci w tarapatach, chorzy na raka czy AIDS i ich rodziny nauczyli mnie, że niezależnie od sytuacji życiowej, gdy zmienili swoje myśli i przekonania na zdrowsze (i je stosowali), nie tylko zmieniał im się nastrój - odczuwali więcej pozytywnych i neutralnych emocji, a mniej negatywnych, ale także ulegała poprawie ich jakość życia. Po zmianie przekonań na zdrowe i sumiennie je stosując, odczuwali większą radość i sens życia, mieli poczucie głębokiego spełnienia, a ja osobiście miałem ten przywilej być świadkiem niezwykłych uzdrowień.

Niewątpliwie nasza wiedza w ostatnich latach w zakresie psychoneuroimmunologii sie zwielokrotniła, ale w dalszym ciągu wzrost wiedzy zdaje się tylko pomnażać nowe pytania i to, czego jeszcze nie wiemy. Jednakże to, czego nie wiemy, niech nie hamuje nas w stosowaniu tego, co już wiemy. Nawet gdyby w przyszłości okazało się, że powyższe wywody są błędne, ponadczasowym zawsze będzie wartość zdrowotna i egzystencjalno-duchowa codziennej praktyki radości, poczucia sensu życia i głębokiego spełnienia.

Artykuł ten jest skrótem artykułu dr Mariusza Wirgai, który ukazał się w „Charakterach”.

Więcej o Programie Simontona w Polsce: http://www.simonton.pl/

Literatura

Ader R., Cohen N. Behaviorally conditioned immunospuupression and murine systemic lupus erythematosus. Science 1982. 215:1534-1536.

Ader R., Felten D. & Cohen N. Psychoneuroimmunology: second edition. Academic Press. New York. 1991.

Ader R., Cohen N. & Felten D. Psychoneuroimmunology: interactions between the nervous system and the immune system. Lancet 1995. Vol. 345, 99-103.

Antoni MH, Baggett L., Ironson G. et al. Cognitive-behavioral stress management intervention buffers distress responses and immunologic changes following notification of HIV-1 seropositivity. J Consult Clin Psychol 1991. 59(6):906-915.

Beecher HK. The powerful placebo. JAMA 1955. 159:1602-1606.

Benight CC, Antoni MH, Kilbourn K., Ironson G., Kumar MA, Fletcher MA, Redwine L., Baum A., Schneiderman N. Coping self-efficacy buffers psychological and physiological disturbances in HIV-infected men following a natural disaster. Health Psychol 1997 May.16(3):248-55.

Berczi I., Chalmers IM, Nagy E., Warrington RJ. The immune effects of neuropeptides. Baillieres Clin Rheumatol 1996 May.10(2):227-57.

Black JL, Allison TG, Williams DE, Rummans TA, Gau GT. Effect of intervention for psychological distress on rehospitalization rates in cardiac rehabilitation patients. Psychosomatics 1998 Mar-Apr. 39(2):134-43.

Bovbjerg DH, Redd WH, Maier LA et al. Anticipatory immune suppression and mausea in women receiving cyclic chemotherapy for ovarian cancer. J Consult Clin Psychol 1990. 58:153-157.

Byrnes DM, Antoni MH, Goodkin K., Efantis-Potter J., Asthana D., Simon T., Munajj J., Ironson, Fletcher MA. Stressful events, pessimism, natural killer cell cytotoxicity, and cytotoxic/suppressor T cells in HIV+ black women at risk for cervical cancer. Psychosom Med 1998 Nov-Dec. 60(6):714-22.

Cassileth BR, Lusk EJ, Miller DS et al. Psychocial correlates of cancer survival in advanced malignant disease. N Engl J Med 1985. 312:1551-1555.

Dillon KM, Baker KH. Positive emotional states and enhancement of the immune system. Int J Psychiatry Med 1985. 15(1):13-18.

Everson SA, Roberts RE, Goldberg DE, Kaplan GA. Depressive symptoms and increased risk of stroke mortality over a 29-year period. Arch Intern Med 1998 May 25.158(10):1133-8.

Eysenck HJ, Grossarth-Maticek R. Creative novation behaviour therapy as prophyklactic treatment for cancer and coronary heart disease: part II - effects of treatment. Behav Res Ther 1991.29(1):17-31 (errata: Behav Res Ther 1991;29(5):511 and 1993 May;31(4):437).

Fawzy FI, Cousins N., Fawzy NW et al. A structured psychiatric intervention for cancer patients: I. Changes over time in methods of coping and affective disturbance. Arch Gen Psychiatry 1990. 47:720-725.

F

awzy F., Kemeny M., Fawzy N. et al. (1990b) A structured psychiatric intervention for cancer patients: II. Changes over time in immunological measures. Arch Gen Psychiatry 1990. 47:729-735.

Fawzy FI, Fawzy NW, Hyun CS et al. Malignant melanoma: effects of an early structured psychiatric intervention, coping, and affective state on recurrence and survival 6 years later. Arch Gen Psychiatry 1993. 50:681-689.

Felten D.L. & Felten S.Y. Immune interactions wtih specific neural structures. Brain, Behavior, and Immunity 1987. 1, 279-283.

Felten S.Y., Felten D.L., Bellinger D.L., Carlson S.L., Ackerman K.D., Madden K.S., Olschowka J.A. & Livnat S. Noradrenergic sympathetic innervation of lymphoid organs. Progress in Allergy 1988. 43, 14-36.

Felten DL. Personal communication, Santa Barbara, January 1998.

Ford DE, Mead LA, Chang PP, Cooper-Patrick L., Wang N-Y, Klag MJ. Depression is a risk factor for Coronary Artery Disease in Men. Arch Intern Med. 1998. 158:1422-1426.

Friedman A., Antoni MH, Ironson G. et al. Behavioral interventions, changes in perceived social support, and depression following notification of HIV-1 seropositivity. Presented at the Annual Meeting of the Society of Behavioral Medicine, Washington, DC, Mar 20-24 1991.

Futterman AD, Kemeny ME, Shapiro D., Fahey JL. Immunological and physiological changes associated with induced positive and negative mood. Psychosom Med 1994. 56:499-511.

Ghanta VK, Hiramoto NS, Solvarson HB, Soong SJ, Hiramoto RN. Conditioning: a new approach to immunotherapy. Cancer Res 1990 Jul 15.50(14):4295-9.

Glaser R., Kiecolt-Glaser JK, Bonneau R. et al. Stress-induced modulation of the immune response to recombinant hepatitis B vaccine. Psychosom Med 1992. 54:22-29.

Glaser R., Pearson GR, Jones JF et al: Stress-related activation of Epstein-Barr virums. Brain Behav Immun 1991. 5:219-232.

Grossarth-Maticek R., Eysenck HJ. Prophylactic effects of psychoanalysis on cancer-prone and coronary heart disease-prone probands, as compared with control groups and behaviour therapy groups. J Behav Ther Exp Psychiatry 1990 Jun. 21(2):91-9

Grota L.J., Ader R. & Cohen N (1987). Taste aversion learning in autoimmune MRL lpr/lpr and MRL +/+ mice. Brain, Behavior, and Immunity, 1, 238-250.

Gruber BL, Hall NR, Hersh SP, Dubois P. Immune system and psychological changes in metastatic cancer patients using relaxation and guided imagery: a pilot study. Scand J Behav Ther 1988; 17:25-46.

Gruber BL, Hersh SP, Hall NRS et al. Immunological responses of breast cancer patients to behavioral interventions. Biofeedback Self Regul 1993; 18:1-22.

Gunn T., Reece E., Metrakos K., Colle E. Depressed T cells following neonatal steroid treatment. Pediatrics 1981; 67, 61-67.

Hall HR, Mumma GH, Longo S., Dixon R. Voluntary immunomodulation: a preliminary study. Int J Neurosci 1992; 63:275-285.

Herbert TB, Cohen S. Depresion and immunity: a metaanalytic review. Psycho Bull 1993; 113(3):472-486.

Herbert TB, Cohen S. Stress and immunity in humans: a meata-analytic review. Psychosom Med 1993; 55:364-379.

Ironson G., Wynings C., Schneiderman N., Baum A., Rodriguez M., Greenwood D., Benight C., Antoni M., LaPerriere A., Huang HS, Klimas N., Fletcher MA. Posttraumatic stress symptoms, intrusive thoughts, loss, and immune function after Hurricane Andrew. Psychosom Med 1997 Mar-Apr;59(2):128-41.

Ironson G., Antoni M., Schneiderman N. et al. Stress management interventions and psychosocial predictors of disease progression in HIV-1 infection. In: Goodkin K, ed. Psychoneuroimmunology, stress, mental disorders and health. Washington, DC: American Psychiatric Press. 1999.

Irwin M., Caldwell C., Smith T. et al. Major depressive disorder, alcoholism, and reduced natural killer cell cytotoxicity. Arch Gen Psychiatry 1990; 47:713-719.

Irwin M., Patterson T., Smith T. et al. (1990b) Suppression of immune functin by life stress and depression. Biol Psychiatry 1990; 27:22-30.

Irwin M., Mascovich A., Gillin JC et al. Partial sleep deprivation reduces natural killer cell activity in humans. Psychosom Med 1994; 46:493-498.

Jones K., Vischi T. Impact of alcohol, drug abuse, and mental health treatment on medical care utilization: a review of the literature. Med Care 1980; 17 (Suppl 2):1-82.

Kiecolt-Glaser JK, Garner W., Speicher CE et al. Psychosocial modifiers of immuno-competnece in medical students. Psychosom Med 1984; 46:7-14.

Kiecolt-Glaser JK, Stephens R., Lipitz P. et al. Distress and DNA repair in human lymphocytes. J Behav Med 1985; 8:311-320.

Kiecolt-Glaser JK, Glaser R., Strain E. et al. Modulation of cellular immunity in medical students. J Behav Med 1986; 9:5-21.

Kiecolt-Glaser JK, Glaser R. Methodological issues in behavioral immunology research with humans. Brain Behav Immun 1988;2:67-78

Kiecolt-Glaser JK, Glaser R. Psychoneuroimmunology: can psychological interventions modulate immunity? J Consult Clin Psychol 1992;60(4):569-575.

King KB. Psychologic and social aspects of cardiovascular disease. Ann Behav Med 1997 Summer;19(3):264-70.

Klopfer B. Psychological variables in human cancer. Journal of Projective Techniques, 1957, 21, 331-340.

Knapp PH, Levy EM, Giorgi RG et al. Short-term immunological effects of induced emotions. Psychosom Med 1992; 54:133-148.

LeDoux JE. In search of an emotional system in the brain: Leaping from fear to emotion and consciousness. In The Cognitive Neurosciences. Gazzaniga, M. S. ed. Cambridge, Mass.: MIT Press 1995; 1049-1061.

Lindberg NE, Lindberg E., Theorell T., Larsson G. Psychotherapy in rheumatoid arthritis--a parallel-process study of psychic state and course of rheumatic disease. Z Rheumatol 1996 Jan-Feb;55(1):28-39.

Linn BS, Linn MW, Jensen J. Anxiety and immune responsiveness. Psychological Reports 1981; 49:969-970.

Lutgendorf SK, Antoni MH, Ironson G., Klimas N., Kumar M., Starr K., McCabe P., Cleven K., Fletcher MA, Schneiderman N. Cognitive-behavioral stress management decreases dysphoric mood and herpes simplex virus-type 2 antibody titers in symptomatic HIV-seropositive gay men. J Consult Clin Psychol 1997 Feb;65(1):31-43.

Maultsby MC. Racjonalna terapia zachowania. Fundacja ALTERNA, Poznań 1992.

Mautlsby MC, Wirga M. Behavior therapy. In Encyclopedia of Mental Health, Academic Press 1998; 221-233. (kliknij na link)

Mautlsby MC, Wirga M., DeBernardi. Świat twoich emocji. KOS, Katowice 1999 (w przygotowaniu)

Mulder CL, Emmelkamp P., Antoni MH et al. Cognitive behavioral and experiential group psychotherapy for HIV-infected homosexual men: a comparative study. Psychosom Med 1994; 56:423-431.

Mulder CL, van der Pompe G., Spiegel D. et al. Do psychosocial factors influence the course of breast cancer? A review of recent literature, methodological problems and future directions. Psycho-Oncology 1992; 1:155-167.

Muller N., Ackenheil M. Psychoneuroimmunology and the cytokine action in the CNS: implications for psychiatric disorders. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry 1998 Jan;22(1):1-33.

Mumford E., Schlesinger HJ, Glas GV. Reducing medical costs through mental health treatment: research problems and recommendations. In: Broskowski A, Marks E, Budman SH, eds. Linking health and mental health. Beverly Hills, CA: Sage, 1981;257.

Ornish D., Scherwitz LW, Billings JH, Gould KL, Merritt TA, Sparler S., Armstrong WT, Ports TA, Kirkeeide RL, Hogeboom C., Brand RJ. Intensive lifestyle changes for reversal of coronary heart disease. JAMA 1998 Dec 16;280(23):2001-7.

Penninx BW, Guralnik JM, Mendes de Leon CF, Pahor M., Visser M., Corti MC, Wallace RB. Cardiovascular events and mortality in newly and chronically depressed persons > 70 years of age. Am J Cardiol 1998 Apr 15;81(8):988-94.

Pert CB, Ruff MR, Weber RJ, Herkenham M. Neuropeptides and their receptors: a psychosomatic network. J Immunol 1985 Aug;135(2 Suppl):820s-826s.

Pert CB. Personal communication, Garmish-Partenkirchen, 1990.

Rider MS, Achterberg J. Effect of music-assistaed imagery on neutrophils and lymphocytes. Biofeedback Self Regul 1989; 14(3):247-257.

Ruuls SR, Sedgwick JD. Cytokine-directed therapies in multiple sclerosis and experimental autoimmune encephalomyelitis. Immunol Cell Biol 1998 Feb;76(1):65-73.

Simons LA, McCallum J., Friedlander Y., Simons J. Risk factors for ischemic stroke: Dubbo Study of the elderly. Stroke 1998 Jul;29(7):1341-6.

Simonton O. C., Matthews-Simonton S., Creighton J. (1978) Getting Well Again. New York, NY: Bantam Books, Inc.

Simonton OC, Matthews-Simonton S. Cancer and stress: counselling the cancer patient. Med J Aust 1981 Jun 27;1(13):679, 682-3.

Simonton O. C., Henson R., Hampton B. (1992) The Healing Journey. New York, NY: Bantam Books, Inc.

Solomon GF, Benton D., Harker J. et al. Prolonger asymptomatic states in HIV-seropositive persons with 50-CD4+ T-Cells.mm3: preliminary psychoimmunologic findings. J AIDS 1993.

Spiegel D., Bloom JR, Yalom I. Group support for patients with metastic cancer: a randomized outcome study. Arch Gen Psychiatry 1981; 38:527-533.

Spiegel D., Bloom JR. Group therapy and hypnosis reduce metastic breast carcinoma pain. Psychosom Med 1983; 45:333-339.

Spiegel D., Bloom JR, Kraemer HC, Gottheil E. Effect of psychosocial treatment on survival of patients with metastic breast cancer. Lancet 1989;2:888-901.

Takeida K., Nishi M., Miyake H. Mental depression and death in elderly persons. J Epidemiol 1997 Dec;7(4):210-3.

Van Rood Y., Bogaards M., Goulmy E., van Houwelinger HC. The effects of stress and relaxation on the in vitro immune response in man: a meta-analytic study. J Behav Med 1993; 16:163-181.

Van Rood Y., Bogaards M., Goulmy E., van Houwelinger HC. The effects of stress and relaxation on the in vitro immune response in man: a meta-analytic study. J Behav Med 1993; 16:163-181.

Wirga M. Zwyciężyć chrobę. Fundacja ALTERNA, Poznań 1992.

Wirga M. DeBernardi M. ABCs of cognition, emotion and action. 1999 - manuscript in review.